Vraag en Antwoord, Zo zit het — november 14, 2011 at 09:58

Veelgestelde vragen over spitsstroken

by

Er komen dagelijks veel vragen binnen bij de Landelijke Informatielijn van Rijkswaterstaat over spitsstroken. Hieronder staat een overzicht van de veelgestelde vragen en de antwoorden daarop.

1. Wat is een spitsstrook?
Een spitsstrook is een vluchtstrook rechts van de snelweg of een extra rijstrook links van de snelweg die tijdens spitsuren als tijdelijke extra rijstrook dienst doet. De spitsstrook vergroot de capaciteit van de rijbaan tijdens de spitsuren waardoor het verkeer beter kan doorstromen. Dat verkleint de kans op file.

Buiten de spitsuren is de spitsstrook gesloten. De spitsstrook aan de rechterkant van de weg vervult dan weer de normale functie van vluchtstrook.

2. Wanneer ligt een spitsstrook rechts of links van de rijbaan?
De spitsstrook kan aan de linkerzijde van de rijbaan liggen of rechts van de rijbaan, waarbij de vluchtstrook tijdelijk als rijstrook mag worden gebruikt. De keuze aan welke zijde van de weg de spitsstrook wordt aangelegd is afhankelijk van verschillende factoren zoals de beschikbare ruimte op de weg en de verkeersveiligheid. De aanleg van een spitsstrook is vastgelegd in een zogenaamd Wegaanpassingsbesluit of Tracébesluit.

3. Hoe herken ik een spitsstrook?
Een spitsstrook is te herkennen aan borden boven en langs de weg. De borden boven de weg geven met een groene pijl of een rood kruis aan of de spitsstrook open of dicht is. Borden met witte pijlen langs de weg kunnen teksten laten zien als ‘spitsstrook open’ en ‘spitsstrook vrijmaken’.

4. Wanneer is een spitsstrook open?
Een spitsstrook gaat open als er meer dan 1.500 voertuigen per uur per rijstrook passeren. Dat betekent op een snelweg met twee rijstroken 3.000 voertuigen per uur en op een snelweg met drie rijstroken 4.500 voertuigen per uur. Lussen in de weg meten de verkeersintensiteit. In de regel is dit het geval, zoals de naam al zegt, op drukke momenten zoals tijdens de ochtend- en/of avondspits.

5. Waarom blijft een spitsstrook soms dicht?
Verbetering van de verkeersdoorstroming op snelwegen mag niet leiden tot vermindering van de veiligheid van de weggebruiker. Spitsstroken worden daarom met camera’s bewaakt door de verkeerscentrale. Wanneer het zicht op de spitsstrook voor de verkeerscentrale onvoldoende is, gaat om veiligheidsredenen de spitsstrook niet open. Dat kan het geval zijn bij bepaalde weersomstandigheden zoals mist of sneeuw, of bij een storing. Ook bij ongevallen is de spitsstrook gesloten en wanneer de betreffende spitsstrook nieuw is en nog in de testfase is.

6. Ik heb gehoord dat de spitsstroken eerder en langer open gaan, hoe zit dat?
Minister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) heeft het besluit genomen voor een verruimde openstelling van 51 spitsstroken. Nu nog geldt dat de spitsstroken open gaan bij 1500 auto’s per uur per rijstrook. Een verkeersbesluit regelt dat de stroken al open kunnen als er 1350 auto’s per uur op een rijstrook rijden. De verwachting is dat de spitsstroken vanaf begin december eerder en langer opengaan.

In de praktijk zullen de spitsstroken per dag gemiddeld een half uur tot een uur langer geopend zijn. Als gevolg van de ruimere openstelling zal het verkeer op wegen met spitsstroken soepeler doorstromen. Bovendien sluit het beter aan bij de beleving van de weggebruiker. Uit onderzoek blijkt dat de weggebruiker nu vaak niet begrijpt waarom de spitstrook nog dicht is terwijl het toch al druk is op de weg.

7. Waarom zijn alle spitsstroken niet permanent open?
Rijkswaterstaat wil de vluchtstrook zoveel mogelijk ook als vluchtstrook gebruiken. Als deze strook niet nodig is om het verkeer beter te laten doorstromen, zal deze niet als spitsstrook in gebruik worden genomen. Als de spitsstrook geopend is wordt de maximumsnelheid, waar nodig, verlaagd uit oogpunt van verkeersveiligheid. Spitsstroken zijn smaller dan gewone rijstroken. Als deze spitsstrook de hele dag open zou worden gehouden, dan zou ook de hele dag de lagere maximumsnelheid moeten gelden. In opdracht van minister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) worden de mogelijkheden voor het permanent openstellen van spitsstroken momenteel nader onderzocht.

8. Waarom geldt bij een geopende spitsstrook een lagere maximumsnelheid?

De maximumsnelheid wordt verlaagd om de verkeersveiligheid te vergroten.
Bij spitsstroken aan de rechterkant verlaagt Rijkswaterstaat de maximumsnelheid omdat er dan een situatie is waar weggebruikers tijdelijk niet kunnen uitwijken bij pech wanneer men plotselinge rembewegingen moet maken. Dit komt omdat de vluchtstrook tijdelijk dient als extra rijstrook.
Spitsstroken aan de linkerkant zijn smallere rijstroken. Op smallere rijstroken is het lastiger om de goede koers aan te houden en binnen de belijning te blijven. Dus ook in die situaties verlaagt Rijkswaterstaat de maximumsnelheid.
Het nadeel van de lagere maximumsnelheid weegt niet op tegen het voordeel van de extra rijstrook. Spitsstroken leveren een positieve bijdrage aan de doorstroming.

9. Moet ik op de spitsstrook rijden als hij open is?
Ja, rijdt als het kan op de spitsstrook, want dat is op dat moment de meest rechtse rijstrook. En ook dan geldt de verkeersregel: houd zoveel mogelijk rechts. Dat geldt ook voor vrachtwagens.

10. Mag ik over de doorgetrokken witte streep rijden? Hoe werkt het in- en uitvoegen op de spitsstrook?

Ja, als de spitsstrook open is mag men over de doorgetrokken streep rijden. Bij een geopende spitsstrook is de afstand voor het in- en uitvoegen kleiner. Als de spitsstrook dicht is, mag het verkeer daar niet rijden. De strook fungeert dan als reguliere vluchtstrook. Op dat moment geldt dan ook dan men niet over de doorgetrokken streep mag rijden.

11. Is er een andere soort belijning mogelijk die duidelijk maakt dat die mag worden overschreden als de spitsstrook open is?
Bij spitsstroken aan de rechterkant van de weg, waar de vluchtstrook tijdelijk als rijstrook geldt, is het vanuit Europese regelgeving niet mogelijk om de belijning (de doorgetrokken witte streep) aan te passen. Officieel gezien is er dan geen vluchtstrook meer. Is de spitsstrook open dan staat er een groene pijl op de borden boven deze strook. Is de spitsstrook dicht, dan staat er een rood kruis.

12. Is een spitsstrook veilig?
Spitsstroken bevorderen de verkeersdoorstroming en geven daarmee een rustiger verkeersbeeld. Ervaring leert dat op trajecten waar spitsstroken zijn aangelegd, minder kop-staartbotsingen plaatsvinden, in vergelijking met files op datzelfde traject.

13. Welke veiligheidsmaatregelen gelden er bij spitsstroken?
Bij een spitsstrook rechts van de weg, waar dus als de spitsstrook open is geen vluchtstrook beschikbaar is, zijn om de 500 tot 1000 meter pechhavens met praatpalen. In het wegdek liggen zogenaamde detectielussen die de snelheid en de hoeveelheid verkeer constant meten. Deze detectielussen geven direct een signaal door aan de verkeersleiding als de snelheid van het verkeer sterk afneemt, bijvoorbeeld bij file of een ongeluk. Op de borden boven de weg verschijnt dan een lagere maximumsnelheid om het achteropkomend verkeer te waarschuwen.
Ook hebben spitsstroken wegverlichting, zodat automobilisten altijd goed zicht hebben op de weg en het verkeer. Ten slotte hangen er camera’s boven de spitsstroken, waarmee de verkeersleider in de verkeerscentrale kan zien waar het verkeer doorstroomt, langzaam rijdt of vaststaat.

14. Wat doet Rijkswaterstaat bij pech en ongevallen op een spitsstrook?
Als er een ongeluk gebeurt, treedt het reguliere Incident Management in werking. Incident Management is het geheel aan maatregelen om de weg na een incident zo veilig en zo snel mogelijk weer vrij te kunnen geven. In geval van een ongeluk worden weginspecteurs en de benodigde hulpdiensten gealarmeerd door de verkeersleiding, die ongevallen met behulp van de camera’s kan waarnemen.
Bij een ongeval op een geopende spitsstrook wordt de spitsstrook gesloten. Dat gebeurt door middel van borden die aanwijzen dat men van de spitsstrook af moet. Boven de weg verandert de groene pijl in een rood kruis dat aangeeft dat de spitsstrook is gesloten. Wanneer de weginspecteurs en de hulpdiensten het ongeval hebben afgehandeld wordt de weg weer vrij gegeven voor verkeer. Er verschijnt dan weer een groene pijl op het bord boven de weg.

15. Wat moet ik doen als ik pech krijg op een spitsstrook?
Krijgt u autopech als de spitsstrook rechts van de weg open is en er dus tijdelijk geen vluchtstrook beschikbaar is, probeer dan door te rijden naar een pechhaven. In de regel is er elke 500 tot 1000 meter een pechhaven te vinden. Lukt dit niet, stuur dan de auto zo dicht mogelijk naar de rechter rijbaan. Zet uw alarmlichten aan, kijk goed uit en ga achter de vangrail staan. Vervolgens belt u 112 voor hulp.

16. Wat zijn pechhavens?

Een pechhaven is een extra strook asfalt langs de spitsstrook rechts van de weg van ongeveer 100 tot 150 meter lang. Weggebruikers met pech onderweg kunnen hun voertuig op deze pechhaven zetten en met behulp van de daar staande praatpaal hulp inroepen. Een stilstaand voertuig wordt gedetecteerd door het detectiesysteem dat ervoor zorgt dat de verkeersleiding wordt gealarmeerd.

17. Waarom zie ik bij een nieuw aangelegde spitsstrook soms ‘testfase’ staan?

Bij een nieuw aangelegde spitsstrook vindt een testfase plaats voordat de spitsstrook open gaat voor verkeer. De testwerkzaamheden zijn nodig voor een betrouwbare bediening van de diverse systemen voor verkeersmanagement vanuit de verkeerscentrale van Rijkswaterstaat. Dit is essentieel voor de verkeersveiligheid. Het gaat om vernieuwde hard- en software voor de filedetectie, camera’s, rotatiepanelen, dynamische openbare verlichting en wegsignalering (voor het aangeven van de juiste maximumsnelheid).

De systemen moeten betrouwbaar zijn en goed werken voordat de spitsstrook opengesteld wordt. Onvoldoende testen kan storingen veroorzaken. Die storingen kunnen onveiligheid en vertragingen tot gevolg hebben. (bron)